Joris Luyendijk
Joris Luyendijk (1971) is antropoloog, verhalenverteller en schrijver met een sterk analytische inslag. Nieuwsgierig en zorgvuldig bekijkt hij zijn onderwerp van alle kanten – om vervolgens vast te stellen hoe het werkt. Het wonderlijke is dat hij dat doet met onderwerpen waar ogenschijnlijk weinig geheimzinnigs aan is. We horen en lezen er elke dag over – de kranten staan er bol van, You Tube barst uit z’n voegen. En toch: Joris Luyendijk komt met zo’n glasheldere analyse dat het plaatje eindelijk scherp wordt –zoals een afbeelding in een verzameling gekleurde bollen en stippen plots tevoorschijn kan komen, als je kijkt van de juiste afstand. Joris’ antwoord op dit wonder: ‘nieuwsgierigheid is genoeg’.
Dankzij de kristalheldere volzinnen in Dit Kan Niet Waar Zijn loste er in de financiële wereld een rookgordijn op waar de hele wereld al jaren tegenaan zat te kijken. Met zijn laatste boek De Zeven Vinkjes lukte hem precies hetzelfde ten aanzien Diversiteit & Inclusie: daarin ontsluiert hij laag voor laag een onbewust en onzichtbaar systeem van uitsluiting dat bepaalde mensen in Nederland op hun plek houdt. Dankzij de kwalijke invloed van Donald Trump is Diversiteit echter net zo snel een vies woord geworden als dat het kort daarvoor nog onvermijdelijk was. Mede daarom trekt Joris dezer dagen vooral zijn mond open om ‘kinderboerderij Nederland’ uit haar sukkelslaap te schudden en de actuele geopoltieke verschuivingen te laten zien voor wat ze zijn: een groot gevaar voor de wereld zoals wij die kenden.
Biografie
Het werken als Midden-Oosten correspondent voor (o.m.) het NOS journaal bevredigde Joris Luyendijk niet: veel te veel informatie moest omwille van een snelle, heldere boodschap voor de kijker, worden geschrapt. Er bleef wat hem betreft een té eenzijdig beeld over. Hij schreef na zijn vertrek bij het journaal een boek over de regio waar hij verbleef (en de taal leerde): Het zijn net mensen... waarvan 300.000 exemplaren zijn verkocht. Het boek werd in 18 talen vertaald en won diverse (internationale) prijzen. Later dook hij in de wereld van de parlementaire journalistiek en schreef met dezelfde flair over de ongeschreven wetten van de fluistergangen van de Haagse politiek. Het boekje Je hebt het niet van mij opende vele lezers de ogen – maar werd door collega-journalisten (misschien niet verwonderlijk) tamelijk koeltjes ontvangen.
Met een volgend spraakmakend project vestigde zijn naam als onderzoeker-met-een-lange-adem definitief. Voor NRC Handelsblad en The Guardian vestigde hij zich in de Londense City om zich te verdiepen in de bankwereld. Wie werken daar? En hoe kon de crisis nou eigenlijk ontstaan? Zijn columns en aanvullend onderzoek zijn vervat in het boek Dit Kan Niet Waar Zijn (ruim 250.000 exemplaren verkocht; bekroond met de NS publieksprijs 2015).
Daarop volgde het boek/digitale platform Kunnen we praten (over politieke verschillen). De Zeven Vinkjes, over diversiteit, inclusie en -misschien wel vooral- uitsluiting, verschenen in 2023, is Joris’ meest recente maatschappelijk relevante bestseller.
Lezingen van Joris Luyendijk
Joris opende ons in 2015 de ogen voor de zwakke plekken in de financiële wereld met zijn boek ‘Dit kan niet waar zijn’ om zich vervolgens aan de hand van zijn boek De Zeven Vinkjes te storten op (het gebrek aan) Diversiteit & Inclusie in Nederland (en hoe dat komt). Dat onderwerp heeft -pijnlijk genoeg onder invloed van de regering Trump ook in de echte wereld- plaats gemaakt voor huiveringwekkend snelle geopolitieke verschuivingen. Waar deze als tectonische platen eeuwenlang met millimeters per jaar bewogen, zijn er nu aardverschuivingen gaande die meters per week -soms zelfs per dag- beslaan, met alle onherstelbare schade die daarbij hoort tot gevolg. Joris’ nieuwe boodschap luidt: in dit hernieuwde tijdperk van machtspolitiek staat alles op het spel en we kunnen het ons zeker niet veroorloven naïef te blijven afwachten tot dingen ‘weer worden zoals ze waren’.
Over De Zeven Vinkjes
Stel: je kunt niet gediscrimineerd worden en je hoeft je nooit ergens aan te passen, omdat iedereen zich altijd aanpast aan jou. Stel dat je vervolgens ook nog de meest prestigieuze opleiding van het land hebt, zodat je ook daarop niet gepakt kunt worden. Dan kun je dus niet weten hoe kwetsbaarheid voelt. Maar omdat je alles mee hebt en niks tegen, is de kans wel maximaal dat je het ver brengt in de samenleving.
Joris Luyendijk behoort tot deze groep van ondiscrimineerbare en sociaal onkwetsbare Nederlanders: een witte autochtone heteroman uit een ‘goed nest’ met aan de muur diploma’s van het Gemeentelijk Gymnasium te Hilversum en de Universiteit van Amsterdam.
In De zeven vinkjes probeert Luyendijk te begrijpen wat zijn uitgangspositie heeft gedaan met zijn zelf-, mens- en maatschappijbeeld. En wat doet het met een land, wanneer mannen zoals hij er de dienst uitmaken? Want op ontzettend veel plekken helemaal bovenin de politiek, de serieuze media, het openbaar bestuur en het bedrijfsleven wordt de baas gespeeld door een man zoals Joris Luyendijk.